Nước Mỹ Rối Như Tơ Vò?
Vũ Linh
...Bạch Ốc lại hết sức hỗn loạn, với các buổi họp chỉ là những cuộc cãi vã không ngừng...
Tháng Mười Một năm 2008, nước Mỹ làm một cuộc cách mạng chấn động cả thế giới. Lần đầu tiên, một chính khách da đen, trẻ tuổi, kinh nghiệm không có tý gì, được bầu làm tổng thống, với tỷ lệ đắc cử cũng như số phiếu cao nhất trong lịch sử Mỹ. Cao nhất là vì dân số đông nhất. Dù sao, đây cũng là một chuyện mà cựu TT Clinton ám chỉ là thần tiên - fairy tale - chỉ có thể xẩy ra ở cái đất nước của hy vọng này.
Cả thế giới bàng hoàng khâm phục sự cởi mở và tiến bộ của nước Mỹ và ngưỡng mộ tân tổng thống có biệt tài thu hút lòng người qua những hứa hẹn trời biển. Ngoại trừ một số nhỏ những người đa nghi, bị tố là ngoan cố hay thậm chí… kỳ thị.
Tháng Sáu năm đó, sau khi hạ được đối thủ cuối cùng là bà Hillary Clinton, ứng viên Barack Obama lớn tiếng tuyên bố “đây là lúc mà thủy triều đang lên sẽ bắt đầu hạ xuống, và trái đất bắt đầu hàn gắn” (… this was the moment when the rise of the oceans began to slow and our planet began to heal… Tác giả xin cáo lỗi cùng quý độc giả vì không có khả năng dịch hết ý nghĩa câu nói bất hủ này được). Câu tuyên bố cực kỳ dao to búa lớn, mặc dù chẳng ai hiểu ý ông ứng viên muốn nói gì.
Nước thủy triều đang dâng sẽ hạ xuống nghĩa là gì? Muốn ám chỉ chuyện gì? Dù không hiểu rõ lắm, nhưng thiên hạ cũng mường tượng được ý định của ông chính khách trẻ tuổi, nhiều tham vọng, muốn thay đổi cả nước thủy triều và gánh trên vai cả thế giới mặc dù cả đời chưa quản lý một tổ chức hay công ty nào, ngoài văn phòng thượng nghị sĩ với một thư ký và hai ba trợ lý.
Trong suốt hai năm tranh cử, cho đến lúc tuyên thệ nhậm chức, ông Obama đã làm cả thế giới ngây ngất vì những lời hứa hẹn vĩ đại nhất, đẹp đẽ nhất. Một nước Mỹ đoàn kết không còn xâu xé nội bộ, hòa đồng trong cộng đồng thế giới, hoà bình trong thịnh vượng, nhân bản và độ lượng, vượt qua được mọi khó khăn từ chiến tranh đến kinh tế,… Không có gì không thể làm được. "Yes We Can!" Tất cả những mỹ từ mà những người giàu tưởng tượng nhất có thể nghĩ ra được đều đã mang ra tặng cho đám cử tri với những đôi mắt ngơ ngác như nai vàng.
Gần ba năm sau, chỉ cần liếc qua những tin tức báo chí hàng ngày là ta có thể thấy một bức tranh khác xa những lời hứa hẹn.
Kinh tế vẫn chưa ổn định chứ đừng nói tới hồi phục, thất nghiệp kỷ lục, thị trường chứng khoán lên xuống mấy trăm điểm một ngày, Nhà Nước nợ cả chục ngàn tỷ, ngân sách thâm thủng cũng hàng chục ngàn tỷ.
Fox News đưa ra một ví dụ thật không thể rõ ràng hơn do nhóm Tea Party tính.
Nếu nước Mỹ này là một anh công chức đi làm với mức lương khoảng 21.000 đô một năm, thì anh ta đang xài 38.000, trong khi còn mắc nợ thẻ tín dụng gần 143.000 đô. Và TT Obama vừa ra kế hoạch hết sức “hoành tráng” cho anh ta cắt bớt 385 đô tiền nợ thẻ tín dụng này!
Chiến tranh Trung Đông càng ngày nhiều tử vong chứ không xuống cường độ. Nhà Trắng đang cuống cuồng lo chuyện tại Libya, hai chục ngàn hỏa tiễn tầm nhiệt nhỏ viện trợ cho lực lượng chống Kaddafi đã… biến mất, với nhiều rủi ro là rơi vào tay các nhóm khủng bố Hồi giáo quá khích. Chỉ cần một hỏa tiễn là có thể dễ dàng bắn rớt một chiếc máy bay lớn chở hành khách. Hai chục ngàn hỏa tiễn? Chưa nghe ai giải thích tại sao lại có nhu cầu viện trợ hai chục ngàn hỏa tiễn tầm nhiệt hết, trong khi cả lực lượng không quân của Khaddafi chỉ vỏn vẹn vài chục chiếc máy bay đã bị tiêu hủy ngay từ ngày đầu Mỹ bắt đầu thả bom Libya.
Đối nội, ông tổng thống của đại đoàn kết dân tộc bây giờ đang chủ trì một nội các chỉ giỏi cãi nhau (sẽ bàn thêm phần dưới), chỉ lo đánh giặc “khủng bố” Tea Party, đã thay thế những lời kêu gọi đoàn kết bằng những hô hào không lấy gì làm đoàn kết, kiểu “bầu cho đảng đối lập Cộng Hòa là nước Mỹ sẽ bị bại liệt -crippled- ngay”.
“Yes We Can” bây giờ đã trở thành “No We Can't”. Tất cả chung quanh là thất bại, chẳng có gì có thể gọi là thành công được. Đến độ dân chúng đã mất niềm tin vào Nhà Nước ở những mức kỷ lục chưa từng thấy. Cơ quan thăm dò dư luận Gallup mới đây đã công bố hàng loạt kết quả thăm dò.
----------------------------------------
News Alert: Poll sees a new low in Americans' approval of Congress
October 5, 2011 12:24:55 AM
----------------------------------------
Just 14 percent of the public approves of the job Congress is doing, according to a new Washington Post-ABC News poll, more than at any point in more than two decades.
The poll also shows that 61 percent of Americans disapprove of the way President Obama is handling the economy. But with only 13 months remaining until Election Day and Congress's approval ratings even lower, the president is taking a more combative approach.
http://link.email.washingtonpost.com/r/HXJVEI/9ZI0T1/55WSF8/J2C39W/WNCG9/AZ/h
For more information, visit washingtonpost.com
Trong 10 người dân thì đã có:
- Tám người (81%) bất mãn với cách “trị quốc” của TT Obama, và hơn tám người (84%) bất tín nhiệm quốc hội.
- Tám người này cũng cho rằng nước Mỹ đang đi sai hướng.
- Sáu người không tin Nhà Nước có khả năng giải quyết những khó khăn nội bộ.
- Năm người cho rằng guồng máy chính quyền đã quá lớn, trực tiếp đe dọa tự do và quyền lợi của người dân.
- Sáu người thuộc đảng Dân Chủ bất mãn.
- Chín người thuộc đảng Cộng Hòa bất mãn.
- Chính sách cấp tiến -liberal- của TT Obama đã làm thiên hạ sợ đến độ chỉ còn có một người (11%) dám nhận mình là thành phần cấp tiến, năm người tự cho là bảo thủ, bốn người tự nhận là độc lập.
- Mức ủng hộ TT Obama xuống thấp đến mức kỷ lục, dưới bốn người.
Nói cách khác, dân chúng bất mãn và bất tín nhiệm cả hành pháp lẫn lập pháp, cũng như guồng máy chính quyền, bất kể thuộc đảng nào.
Nhìn vào những con số này, người ta không thể không lo ngại cho tương lai nước Mỹ. Dù muốn dù không, guồng máy chính quyền cũng là bộ phận cực kỳ cần thiết cho việc điều hành hay quản lý một nước lớn và phức tạp như nước Mỹ này. Mức tín nhiệm thấp như vậy sẽ làm tê liệt bộ máy công quyền đó, nếu chưa muốn nói đến chuyện tạo ra xung khắc nội bộ càng ngày càng trầm trọng sẽ đưa đến tê liệt cả guồng máy.
Vì sao ra nông nỗi này?
Nước Mỹ đến những năm 2007-2008 đi vào giai đoạn khủng hoảng nặng. Khủng hoảng kinh tế tài chánh lớn nhất nhì của thế kỷ, nhưng cũng kèm theo khủng hoảng quân sự với hai cuộc chiến dai dẳng tại Trung Đông, khủng hoảng chính trị khi Nhà Trắng trong tay Cộng Hòa và quốc hội trong tay Dân Chủ để hai bên kình chống nhau khiến cả hành pháp lẫn lập pháp đều tê liệt, và khủng hoảng niềm tin khi đại đa số dân Mỹ bất mãn với những thất bại của TT Bush. Không cần biết bao nhiêu phần trách nhiệm thật sự là của Bush, bao nhiêu là sai lầm tích lũy từ nhiều đời tổng thống, bao nhiêu là của tình hình thế giới, chỉ biết con tàu Cờ Hoa đã đi vào vùng biển động cấp bốn hay cấp năm gì đó.
Trong tình trạng nguy kịch đó, dân Mỹ nhắm mắt đặt niềm tin vào một “thuyền trưởng” ăn nói giỏi, nhưng chưa từng chèo xuồng chứ đừng nói đến chuyện lái tàu.
Đối với những người tin tưởng vào ứng viên Obama, việc ông này không có chút kinh nghiệm chính trị, kinh tế, ngoại giao, quân sự, xã hội,… là chuyện không có gì đáng thắc mắc. Lý luận của họ là tổng thống Mỹ không bao giờ là người đơn thân độc mã gánh vác chuyện cả nước. Chung quanh ông sẽ có cả trăm cả ngàn chuyên gia, cố vấn tuyết đỉnh, giải Nobel hàng rổ. Họ quên mất giữa cái rừng thầy dùi đó sẽ có cả trăm ý kíến khác biệt, và người cuối cùng phải lấy quyết định chính là tổng thống. Nếu tổng thống không biết gì thì làm sao lấy quyết định, làm sao lựa chọn giải pháp thích ứng trong cái rừng ý kiến đó?
Cái khó khăn này là một sự thật trong chính quyền Obama. Một sự thật được một tác giả vạch trần ra trong một cuốn sách mới phát hành, đang gây chấn động chính trường Mỹ.
Nhà báo đã từng đoạt giải Pullitzer (tương đương với giải Nobel hay giải Oscar trong ngành báo chí) Ron Suskind vừa mới phát hành cuốn sách “Confidence Men: Wall Street, Washington and the Education of a President” viết về chuyện chính quyền Obama đối phó với khủng hoảng tài chánh năm 2009. Để làm sáng tỏ mọi chuyện trước khi đi xa hơn, ông Suskind trước đây đã viết hai cuốn sách về chính quyền của cựu TT Bush (The Price of Loyalty và The One Percent Doctrine), đã được truyền thông dòng chính nức nở ca tụng vì đã chỉ trích, chê bai Bush về đủ chuyện. Lần này, ông Suskind bị chính giới truyền thông này đả kích kịch liệt, từ viết dở đến dữ liệu sai lầm, thành kiến, chỉ vì ông đã… dám chê bai Obama.
Ông Suskind nhận định TT Obama ngay từ cuối năm 2008, trực diện với cuộc khủng hoảng tài chánh của thế kỷ, đã ý thức ngay là mình chưa sẵn sàng làm tổng thống (The President realized he was not ready to serve as president). Người ta còn nhớ trong thời gian đó, ứng viên và sau đó tổng thống tân cử Obama gần như không tuyên bố gì, không có ý kiến gì về cuộc khủng hoảng. Sự im lặng của ông phản ánh sự bối rối, chưa hiểu rõ vấn đề, chưa biết phải làm gì, nhưng lại được truyền thông phe ta lúc đó ca tụng là “bình tĩnh, chín chắn, không phát ngôn bừa bãi, không hành động phiêu lưu”. Do đó TT Obama phải lệ thuộc rất nhiều vào các cố vấn và phụ tá.
Thế nhưng, Tòa Bạch Ốc lại hết sức hỗn loạn, với các buổi họp chỉ là những cuộc cãi vã không ngừng, đến độ cố vấn kinh tế Larry Summers phải than phiền “không có người trưởng thành nào trong phòng (There's no adult in the room). Giữa những ý kiến trái ngược, TT Obama lấy quyết định tùy áp lực các phe nhóm, tùy thăm dò dư luận. Có những quyết định mà các phụ tá thấy không áp dụng được, đã lờ luôn. Điển hình là Bộ Trưởng Tài Chánh Tim Geithner đã lờ đi một số chỉ thị của tổng thống.
Một đại diện của nghiệp đoàn United Steel Workers tham dự một buổi họp đã nhận định trong cả phòng họp chưa có một người nào đã có dịp ngồi uống bia với một người lao động thật sự. Ý muốn nói đây toàn là các trí thức khoa bảng chẳng biết gì về thực trạng cuộc sống.
Ông James Carville, một chiến lược gia Dân Chủ, nguyên quân sư của TT Clinton, đã đề nghị TT Obama cho về vườn vài phụ tá cao cấp đã xúi dại tổng thống. Thật ra, TT Obama đã thay đổi nhân sự rất nhiều rồi. Toàn bộ ê-kíp năm cố vấn hàng đầu về kinh tế tài chánh đã bị thay đổi. Phụ tá số một Rahm Emanuel đã về làm thị trưởng Chicago. Quân sư Axelrod đã về lo chuyện vận động tranh cử năm tới. Phát ngôn viên Gibbs cũng ra khỏi chính quyền. Giám Đốc Ngân Sách đã đổi. Bộ trưởng Quốc Phòng, Giám Đốc CIA, cũng đã được thay thế.
Trước viễn ảnh lờ mờ với đảng Dân Chủ và đương kim tổng thống, có lẽ dân Mỹ sẽ phải chạy qua phiá Cộng Hòa hết, coi như tìm cái phao để khỏi chết chìm? Nhưng nhìn lại thì thấy cái phao này cũng đầy… lỗ thủng!
Nhìn vào khối ứng viên tổng thống của đảng Cộng Hòa, ta thấy một hình ảnh bát nháo của một tổ chức… không định hướng. Giữa một tá ứng viên và chuẩn ứng viên, ta thấy hai ngôi sao nổi bật hơn cả. Đó là đương kim Thống Đốc Texas Rick Perry, và cựu Thống Đốc Massachusetts Mitt Romney. Cả hai ông đều không phải là tay mơ, mà đều là những thống đốc dầy mình kinh nghiệm hành pháp, và đã thành công lớn. Có thể yên tâm phần nào trong vấn đề kinh nghiệm.
Nhưng cái khúc mắc lớn là hai ông thống đốc này lại là hiện thân của hai khuynh hướng và triết lý chính trị hoàn toàn đối nghịch. Một ông là bảo thủ, một ông là cấp tiến tuy ôn hòa. Khác biệt gần như ban ngày ban đêm. Đưa đến câu hỏi hiển nhiên: thế thì đảng Cộng Hòa muốn gì? Đi theo con đường cấp tiến ôn hòa hay bảo thủ?
Chưa hết. Ngôi sao bảo thủ Perry chưa nổi lên thì dường như đã bắt đầu lặn. Hai lần xuất hiện trên truyền hình tranh luận cùng với các đồng chí, ông Perry đều có vẻ như thất bại, trả lời luống cuống, mâu thuẫn, nói bậy rồi sau đó phải xin lỗi. Kết quả, cuộc bầu cử vòng loại của bầu cử sơ bộ tại Florida, ông Perry thua đậm. Kẻ chiến thắng là ông Herman Cain, một doanh gia da đen với khẩu khí còn hơn cả TT Obama, và đặc biệt là còn bảo thủ hơn cả ông Perry.
Chiến thắng của ông Cain chỉ làm nổi bật thêm mâu thuẫn hay đúng hơn, bối rối nội bộ trong phe Cộng Hòa. Các chuyên gia chính trị gãi đầu gãi tai. Ông Cain là một nhà kinh doanh đã thành công lớn -từng làm Tổng Giám Đốc chuỗi nhà hàng pizza Godfather với cả ngàn tiệm rải rác khắp nước Mỹ- nhưng lại là tay mơ chính trị, chưa bao giờ dính dáng xa gần gì đến chính trị. Lại một chính khách tay mơ chỉ thắng nhờ múa võ miệng? Lạ lùng hơn nữa, ông này lại đã trở thành thần tượng mới của Phong Trào Tea Party mà truyền thông phe ta đã khẳng định là phong trào của dân da trắng kỳ thị da đen. Ông Cain mà đắc cử trong khối Cộng Hòa thì ta sẽ chứng kiến cảnh hai ông chính khách da đen tranh cử tổng thống trong một nước mà dân da đen chỉ chiếm có hơn 10% dân số!
Chuyện này là chuyện hạ hồi phân giải.
Chuyện bây giờ là sự lựa chọn trước mắt của dân Mỹ: một bên là một chính quyền đã thất bại, và một bên là cử tri còn đang bối rối trong khi các ứng viên thì còn đang đấu đá với nhau, chưa biết ai sẽ đại diện và đường hướng chính sách sẽ ra sao, chỉ biết là ông ứng viên nào cũng đầy câu hỏi, chưa thuyết phục được ai hết. Một lựa chọn không hấp dẫn tý nào. Tin mừng là còn 14 tháng nữa mới đi bầu. Trong lịch chính trị Mỹ thời gian đó dài như 14 năm. Giờ này cách đây bốn năm (2007), thăm dò dư luận cho thấy ông Obama còn thua bà Hillary tới 33 điểm.
Vũ Linh