Xin Chào Vị Khách Thứ
SEARCH
    Tin Buồn
3/12/2011 4:43:57 AM  

Giáo Sư Triết Học Nổi Tiếng Phạm Công Thiện Đã Qua Đời

 

 

Nhà văn, nhà thơ, nhà tư tưởng, dịch giả, giáo sư, cư sĩ Phật giáo Phạm Công Thiện vừa qua đời ngày 8 tháng 3 năm 2011 tại Houston, Texas, thọ 71 tuổi, theo Cáo bạch ngày 9 tháng 3, 2011 của Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất Hoa Kỳ cũng như sự xác nhận của gia đình.

 

 

 

Di ảnh cư sĩ Giáo Sư Phạm Công Thiện.

 

 

 

 

Theo lời một thành viên gia đình nói với một thân hữu, ông Phạm Công Thiện dường như biết trước thời điểm “sẽ đi,” và trong ngày cuối cùng của cuộc đời, ông dặn gia đình “không làm tang lễ rườm rà, chỉ hỏa thiêu.”

 

Chiều cùng ngày, vẫn theo lời gia đình, ông thấy “mệt dần, bắt đầu nhập định, và ra đi nhẹ nhàng.”

 

Ông tên thật là Phạm Công Thiện, thời trẻ còn có bút hiệu Hoàng Thu Uyên cho các tác phẩm dịch, sinh ngày 1 tháng 6 năm 1941 tại Mỹ Tho trong một gia đình Thiên Chúa giáo. Từ tuổi thiếu niên ông đã nổi tiếng thần đồng về ngôn ngữ, năm 15 tuổi đã đọc thông viết thạo năm ngoại ngữ Anh, Pháp, Nhật, Hoa, Tây Ban Nha, ngoài ra còn biết tiếng Sancrit và tiếng La Tinh. Ông đậu bằng Tiến Sĩ Triết Học tại Đại Học Sorbonne, Pháp và sau đó là Giáo Sư Triết Học tại Đại Học Toulouse, cũng tại Pháp.

 

 

 Thần đồng về ngôn ngữ Phạm Công Thiện

 

 

 

Năm 1957, 16 tuổi, ông xuất bản cuốn tự điển Anh Ngữ Tinh Âm, nhưng từ vài năm trước đó cho đến khi rời Việt Nam vào năm 1970, ông đã cộng tác với các báo Bông Lúa, Phổ Thông, Bách Khoa, Văn, Giữ Thơm Quê Mẹ. Từ những năm cuối thập niên 1950 ông đi dạy Anh ngữ tại một số trường tại Sài Gòn.

 

Ðầu năm 1964, ông chuyển ra Nha Trang sống để an dưỡng sau một cuộc “khủng hoảng tinh thần.” Tại đây ông quy y ở chùa Hải Ðức, lấy pháp danh Nguyên Tánh. Một thời gian sau ông lại về Sài Gòn.

 

Từ năm 1966-1968, ông là giám đốc soạn thảo tất cả chương trình giảng dạy cho tất cả phân khoa viện Ðại Học Vạn Hạnh. Từ năm 1968-1970, giữ chức trưởng khoa Văn học và Khoa học Nhân văn của viện. Tại đây ông cũng là sáng lập viên và chủ trương biên tập của tạp chí Tư Tưởng.

 

Ông rời Việt Nam từ năm 1970, chuyển sang sống ở Israel, Ðức, rồi sống lâu dài tại Pháp. Tại đây ông trút áo cà sa để lấy vợ và sau đó làm giáo sư Triết học Tây phương của viện Ðại Học Toulouse.

 

Năm 1983, ông sang Hoa Kỳ, định cư ở Los Angeles, giữ chức giáo sư viện Phật Giáo College of Buddhist Studies. Từ khoảng năm 2005, ông sang cư ngụ tại Houston, tiểu bang Texas cho đến ngày ông qua đời.

 

Giữa thập niên 1960, Giáo Sư Phạm Công Thiện bắt đầu nổi tiếng với các tác phẩm xuất bản tại Sài Gòn, mà cuốn đầu tiên gây chú ý nhiều cho giới văn nghệ và thanh niên sinh viên là Ý thức mới trong văn nghệ và triết học (1965), rồi đến Im lặng hố thẳm (1967), Hố thẳm của tư tưởng  (1967), Mặt trời không bao giờ có thực (1967). Về tôn giáo có “Tiểu luận về Bồ Ðề Ðạt Ma, Tổ sư Thiền Tông” (1964), thơ thì có “Ngày sinh của rắn ” (1967), các tác phẩm văn học thiên về tư tưởng: “Trời tháng Tư” (1966), “Bay đi những cơn mưa phùn” (1970). Tất cả các tác phẩm này đều do hai nhà An Tiêm và Lá Bối tại Sài Gòn ấn hành.

 

                       Cư Sĩ Giáo Sư Phạm Công Thiện

 

Tại hải ngoại ông đã xuất bản khoảng mười tác phẩm, hầu hết trong thập niên 1990, như Ði Cho Hết Một Ðêm Hoang Vu Trên Mặt Ðất (1988), Sự Chuyển Ðộng Toàn Diện Của Tâm Thức Trong Tư Tưởng Phật Giáo (1994), Triết Lý Việt Nam Về Sự Vượt Biên (1995), Tinh Túy Trong Sáng Của Ðạo Lý Phật Giáo (1998), v.v...Ông cũng đóng góp nhiều cho báo chí, chẳng hạn viết cho tạp chí Thế Kỷ 21, nhật báo Người Việt. Có thể nói, tác phẩm cuối cùng của ông là bài viết cho Giai Phẩm Xuân Người Việt 2011.

 

Thượng Tọa Thích Viên Lý, viện chủ Chùa Ðiều Ngự, California, người từng nhiều năm cư ngụ cùng Phạm Công Thiện tại chùa Diệu Pháp, nói rằng cư sĩ Phạm Công Thiện đã “đóng góp rất lớn về mặt văn hóa đối với Việt Nam,” và luôn “mong Phật Giáo Việt Nam được xiển dương một cách đúng mức.”

 

Từ khi còn rất trẻ cho đến cuối đời, Phạm Công Thiện đã đóng góp rất nhiều cho văn hóa Việt Nam về các phương diện ngôn ngữ, thơ, văn và đặc biệt về tư tưởng triết học. Ðối với Phật Giáo ông cũng là người có công lớn với các công trình nghiên cứu Phật học, và đặc biệt, đã góp nhiều công sức xây dựng viện Ðại Học Phật Giáo Việt Nam đầu tiên Vạn Hạnh tại Sài Gòn từ năm 1966, trong đó có tập san Tư Tưởng là cơ quan phát huy tư tưởng Phật Giáo quan trọng nhất của Việt Nam trong thời cận đại.

 

 * Tác phẩm đã xuất bản của Giáo sư Phạm Công Thiện: Tiểu luận về Bồ Ðề Ðạt Ma, tổ sư Thiền tông (1964); Ý thức mới trong văn nghệ và triết học (1965); Ngày sinh của rắn (1967); Trời tháng Tư (1966); Im lặng hố thẳm (1967); Hố thẳm của tư tưởng (1967); Mặt Trời không bao giờ có thực (1967); Bay đi những cơn Mưa Phùn (1970); Ði cho hết một đêm hoang vu trên mặt đất (1988); Sự chuyển động toàn diện của tâm thức trong tư tưởng Phật Giáo (1994); Những bước chân nhẹ nhàng trở về sự im lặng; Triết lý Việt Nam về sự vượt biên (1995); Làm thế nào để trở thành một bậc Bồ Tát; Sáng rực khắp bốn phương Trời (1998); Tinh tuý trong sáng của đạo lý Phật Giáo (1998); Trên tất cả đỉnh cao là Im Lặng; Một đêm siêu hình với Hàn Mặc Tử; Khai ngôn cho một câu hỏi dễ hiểu: Triết học là gì?; Ðối mặt với 1000 năm cô đơn của Nietzche;

 

* Dịch phẩm đã xuất bản: Jiddu Krishnamurti, Tự do đầu tiên và cuối cùng (1968); Martin Heidegger, Về thể tính của chân lý (1968); Martin Heidegger, Triết lý là gì? (1969); Friedrich Nietzsche, Tôi là ai? Đây là người mà chúng ta mong đợi! (1969); Nikos Kazantzakis, Rèn luyện tâm thuật huyền linh (1991)…. (Theo vi.wikipedia.org)

 

  Ý KIẾN CỦA BẠN
  • Có 3 người đọc góp ý trên NguoiVietBoston:

    1. THÀNH KÍNH PHÂN ƯU CÙNG GIA QUYẾN !

      Giáo sư Phạm Công Thiện là một trong những thiên tài hiếm có trên đời…
      Với lứa tuổi trên 20, PCT đã thông đạt những tư tưởng, triết học thâm sâu,….
      đặc biệt về Thiền Tông Phật Giáo.
      Trong cuốn sách nổi tiếng của GS: Ý Thức Mới…” có một chương thông diễn
      về TH.T. ” Nghĩ về ý nghĩa PG/Th. T. …” chỉ có vài mươi trang mà đã vượt xa
      những bộ sách khác về TT cả Việt ngữ và ngoại ngữ… ; đồng thời, đã từng
      mở rộng tâm thức nhiều người bao gồm chính chúng tôi…

      “Anh nằm xuống
      Như một lần,
      Vào viễn du,
      Đứa con xưa đã tìm về nhà,
      Đất hoang vu khép lại hẹn hò.

      Người thành phố,
      Trong một ngày,
      Đã nhắc tên…

      Xin cho một người vừa nằm xuống,
      Thấy bóng Thiên Đường,
      Cuối trời thênh thang ./.” – Nhạc “CMNVNX” – TCS

      Hwy Tse, S&FR,….

    2. Trong hè vừa qua, chúng tôi thăm gđ anh ở TX (Springs), anh đã hẹn cùng chúng tôi đi FL, mơ ước của anh là nghiên cứu thêm về ngôn ngữ Việt Nam, và hứa sẽ cho Bình Minh thêm vài quyển sách… Nhưng anh đã ra đi...

      Xin chia buồn với chị Sương.
      ttb boston

    3. Trên nẻo về im lặng chúng ta phải nói với nhau những gì hỡi Thầy ?
      Thành kính chia buồn cùng tang quyến.

      Những người học trò cũ Mỹ-Tho và Saigon.

    Nguyệt Nguyễn
  • PHẠM CÔNG  THIỆN, GIÁO SƯ ĐẠI HỌC  KHÔNG BẰNG TÚ TÀI DẠY THIÊN HẠ LÀM LUẬN ÁN TIẾN SĨ

      

    Vũ Uyên Giang

     

     Cuối thập niên năm mươi thế kỷ hai mươi nhà thơ Nguyễn Vỹ tác giả hai câu thơ :

     “Thời thế bây giờ nghĩ cũng khó.

    Nhà văn An nam khổ hơn chó”

    khoe với tôi ông vừa khám phá ra một “thần đồng” sinh ra ở Mỹ Tho mới 15 tuổi  đầu mà đã đọc thông viết thạo năm ngoại ngữ Anh, Pháp, Nhật, Hoa, Tây Ban Nha và còn biết những Tử ngữ như  Sanccrit [tiếng Bắc Phạn] và La Tinh và người đó có tên là Phạm công Thiện

    Giữa thập niên 60 của thế kỷ hai mươi Phạm công Thiện trở thành Tỳ kheo Thích Nguyên Tánh, Khoa trưởng hai khoa Phật học và Văn khoa của Viện đại học Vạn Hạnh và viết những bài nghiên cứu triết học nghiên cứu văn học trên tờ nguyệt san Tư Tưởng làm các bậc khoa bảng lúc bấy  giờ phải cúi đầu “tâm phục khẩu phục”, làm những giáo sư đại học cỡ Nguyễn văn Trung không chê vào đâu được.  Tôi hỏi ra mới biết Phạm Công Thiện chưa hề bao giờ đi thi Tú Tài nên cũng chưa bước chân vào học một trường đại học nào cả trong đời.

    Thế rồi đầu thập niên bẩy mươi thế kỷ hai mươi Phạm công Thiện  khoác áo cà sa cùng thượng tọa Thích Minh Châu Viện trưởng Viện đại học Vạn Hạnh đi dự một hội nghị  quốc tế về đại học ở nước ngoài; dịp này Thiện đã trút bỏ áo cà sa lấy một cô vợ người Pháp rồi trở thành giáo sư đại học ở Pháp và xuất bản thơ.

    Thế là thiên hạ đua nhau công kích thơ Phạm công Thiện nhưng thơ Phạm công Thiện càng bị đả kích  bêu riếu bao nhiêu thì lại càng có nhiều người mê ngưỡng mộ thơ Phạm công Thiện bấy nhiêu vì thơ Phạm có ngôn ngữ riêng; thế giới thơ Phạm công Thiện là một thế giới  đầy bí ẩn, đầy ẩn dụ đã huyễn hoặc người đọc.

    Phạm công Thiện dạy đại học ở Pháp có nhiều sinh viên cao học triết Đông Phưong đã xin làm môn sinh của Phạm công Thiện nhờ Phạm hướng dẫn  bảo vệ luận án tiến sĩ triết học Ấn độ cổ đại và ông đã hướng dẫn thành công.

    Tới nay nhà thơ Phạm công Thiện đã hướng dẫn nhiều thế hệ sinh viên cao học ở Pháp rồi ở Mỹ bảo vệ thành công luận án tiến sĩ triết học  Đông Tây nhưng bản thân ông thì vẫn chưa hề bao giờ có bằng Tú Tài.

    Phạm công Thiện vẫn làm thơ vẫn viết những cuốn sách “đại luận” về triết học Đông Tây và đi vào những vấn đề gai góc nhất của triết học hiện đại. Phạm đã qua mặt những nhà triết học Hiện tượng luận. Phạm công Thiện đi vào triết học Đức như đi vào thế giới không người khiến những bậc thầy triết học Đức phải ngạc nhiên  cúi đầu kính phục.

    Nhiều người bảo Phạm công Thiện “điên chữ” nhiều người phê phán thơ Phạm công Thiện là thơ “khùng” nhưng người thán phục Phạm công Thiện thì lại ngày một đông không khác gì hồi thế kỷ 19 người ta  tôn sùng Kỳ Đồng, một người Việt Nam được thiên tài hội họa của nhân lọai P.Gauguin tôn vinh là thi sĩ  “bất hủ”

    Tôi gọi Phạm công Thiện là hiện tượng thơ, hiện tượng nghiên cứu triết học, một văn tài hiếm có và một người một khi đã trở thành một hiện tượng thì đời sống  cũng hiện tượng có nhiều điều đáng  “bị” phê phán như  khoác áo cà sa ăn mày cửa Phật rồi bỏ chùa hoàn tục lấy vợ, rồi bỏ vợ sống không giống ai, điên điên khùng khùng ăn nói lung tung như người mê sảng; tuy nhiên  Phạm công Thiện có những tác phẩm triết học những bài thơ đáng giá cho đời nên mọi người có thể rộng lượng một chút với kẻ có đóng góp một chút gì đó cho đời dù kẻ đó có sống không giống ai và sống “ngược đời” thích ngồi ngồi xổm lên dư luận của xã hội.

     

    Phạm Công Thiện sinh ngày 1/6/1941 tại Mỹ Tho. Xuất ngoại từ 1970. Hiện định cư tại Hoa Kỳ.

    Tác phẩm đã xuất bản :

    Tiểu Luận Về Bồ Đề Đạt Ma, tổ sư Thiền Tông (1964)

    Ý Thức Mới Trong Văn Nghệ Triết Học (1965)

    Ngày Sinh  Của Rắn (1967)

    Trời Tháng Tư (1966)

    Im Lặng Hố Thẵm (1967)

    Hố Thẵm Của Tư Tưởng (1967)

    Mặt Trời Không Bao Giờ Có Thực (1967)

    Bay Đi Những cơn Mưa Phùn (1970)

    Đi Cho Hết Một Đêm Hoang Vu Trên Mặt Đất (1988)

    Sự Chuyển Động Toàn Diện Của Tâm Thức Trong

    Tư Tưởng Phật Giáo (1994)

    Triết Lý Việt Nam Về Sự Vượt Biên (1995)

    Làm Thế Nào Để Trở Thành Một Bậc Bồ Tát

    Sáng Rực Khắp Bốn Phương Trời (1998)

    Tinh Tuý Trong Sáng Của Đạo Lý Phật Giáo (1998)

    Trên Tất Cả Đỉnh Cao Là Im Lặng

    Một Đêm Siêu Hình Với Hàn Mặc Tử

    Khai Ngôn Cho Một Câu Hỏi Dễ Hiểu: Triết Học Là Gì ?

    Đối Mặt Với 1000 Năm Cô Đơn của Nietzche

    Hồ Nam

     

    Chris Lam