"Sweet Home" và Cơn Ác Mộng "Foreclosure"

Từ vài tháng qua cái từ ngữ hay được mọi người ở Hoa Kỳ nói đến là chữ “thị trường địa ốc sụp đổ” và giống như người Tàu ngày xưa hễ gặp nhau là hỏi :”Ăn cơm chưa?”, bây giờ nhiều người Mỹ gặp nhau là hỏi “Nhà có bị..kéo chưa?”

Đột nhiên “Giấc mơ Mỹ” biến thành cơn ác mộng hãi hùng. Thị trường nhà cửa lao đao và cơn khủng hoảng “subprime” sẽ còn tiếp tục trong năm nay. Theo số liệu của Quốc hội Hoa Kỳ, trong năm 2009, sẽ có 2 triệu gia đình ở Mỹ đối diện với thảm cảnh “foreclosure”.

Khi mà người tiêu thụ “thắng” lại và các nhà xây dựng bắt đầu rút lui khỏi trận địa thì cơn khủng hoảng địa ốc có thể nói là ‘cú híc’ mạnh nhất đẩy nền kinh tế Mỹ đi vào khủng hoảng.

Nhưng ở Mỹ nhà cửa không phải theo luật cung cầu như một thứ công thức kinh tế thuần túy. Cái mà nhiều người gọi là “the boom and bust cycle” thật ra chịu yếu tố tấm lý rất mạnh. Cũng giống như “cơn điên khùng’ dot-com trước đây, giá nhà bị đẩy lên tới…Trời là do tâm lý, vì có quá nhiều người mộng mơ, nóí đến, dự tưởng, làm thật, xây dựng, táí kiến thiết, sửa sang, vì có quá nhiều buổi parties mà chủ đề chỉ là thuần túy nhà cửa, còn mọi chuyện khác, kể cả chiến tranh Iraq, coi như…hỏng có trên cõi hồng trần này.

Ai cũng thấy có một số không nhỏ dân chúng Mỹ đã bỏ tiền và công sức quá nhiều vào chuyện nhà cửa. Nào là định giá, đi mua sắm đồ cho nhà cửa, refinance, tìm chỗ tốt. Cơn sốt mà ký giả Daniel McGinn gọi là “Cơn Dâm Dật về Nhà cửa” (House Lust). Ngay cả vào cái lúc mọi gương mặt đang lo âu vì cơn khủng hoảng thì nó vẫn là “một thứ ám ảnh nguyên vẹn.”

Cái web site trứ danh Zillow.com vốn cung cấp cho khách hàng dịnh giá về căn nhà của họ tiếp tục thu hút hàng tháng trên 4 triệu người xử dụng. Năm 2008 này, ước tính dân Cờ Hoa cũng sẽ bỏ ra tới 170 tỉ đô la để “remodel” nhà của họ lại!
Và ngay vào cái lúc mà con nít cũng thấy có chuyện không ổn trong thị trường nhà đất, vẫn còn tới 55% dân chúng Mỹ tin là nhà của họ chỉ có..lên giá chứ không hề sụt giá bậy bạ bao giờ. Một kiểu lác quan gần như là ảo vọng tự lừa dối.

Nhà đất đúng là cáí thứ “tâm thần” hạng nặng của dân xứ Cờ Hoa, từ lúc “các cha già lập quốc” đặt chân đến vùng đất mới đã là những người dầu tư dất đai hữu hiệu cho chí đến anh chàng Donald Trump ngày nay với nhiều trò khó coi vẫn được xem là thần tượng, chỉ vì chàng là “tỉ phú trùm địa ốc”. Đầu những năm 2000 thì cơn ám ảnh bao trùm thành cơn dịch. Có nhiều ảnh hưởng đã tác động tới.

Trong lúc tiền để dành của dân Mỹ thủng thê thảm thì làm chủ căn nhà (homeowner) là lối đầu tư ai cũng ham. Một công hai việc, cái mục 401(k) của bạn có thể là một đầu tư tốt hơn, nhưng làm sao mà nó tổ chức..barbecue cho được, phải không? Đó là chưa kể cái vụ refinance quá dễ khiến ai cũng ham.

Không phải như dân Anh gặp nhau là nóí chuyện về thời tiết mưa nắng, dân Mỹ gặp nhau là hỏi thăm..giá nhà. Cáí chuyện ngược đời là khi giá nhà rớt theo kiểu “rơi tự do” thì con số khán giả của chương trình HGTV’s chuyên về thị trường địa ốc với mục “House Hunters”lại tiếp tục tăng chứ không giảm!

Người ta bình loạn về nhà cửa trên chương trình này y hệt như các fans xem một trận football cháy màn bạc, thật tình, sôi động và hết sức “khoe kiến thức” về nhà đất.

Có thể TV chính là nguyên nhân xâu xa khiến người ta dam mê nhà đất dến như thế. Chương trình “Get It Sold” là thấy rõ nhất. Các “phù thủy’ địa ốc biểu diễn các trò quyến rũ khán giả TV và “tung hứng” bằng nhiều chiêu thức kinh hồn, thí dụ như cáí câu này: “Nhà này xem bề bộn ư? Bạn tưởng đâu sẽ không bán được ư? Bạn lầm rồi đó, chẳng qua chỉ vì chủ nhân là một tay ..sưu tập đồ cổ nên ông ta có quá nhiều món, mua xong với tâm hồn “ngăn nắp’, bạn sẽ biến nó thành căn nhà xinh nhất, đáng ước mơ nhất trong thành phố đấy!”

Nhưng nếu như thế thì tại sao hiện nay có khoảng nữa triệu cáí gọi là “real-estate agents” đang…ôm mộng đổi qua nghề khác, hở Trời?

Hồng Quang theo Newsweek