Phòng Ngừa Ung Thư Vú Không Đơn Giản
Bác sĩ Nguyễn Nguyên
Có người cho rằng phái nữ có ba cái sợ về ung thư. Đó là sợ BBC, vì các ung thư thường gặp là Breast cancer (Ung thư Vú), Bowel cancer (Ung thư đại tràng) và Cervix cancer (Ung thư cổ tử cung). Và sợ cũng vì điều trị Ung thư Vú đã phức tạp; phòng ngừa Ung thư Vú cũng chẳng giản đơn. Bài này xin tóm lược về 3 giai đoạn chính trong việc phòng ngừa bệnh Ung thư Vú. Đó là phòng ngừa cấp 1, 2, 3.
Nói chung, biện pháp phòng ngừa cấp 1 được định nghĩa là những biện pháp để tránh không cho một tình trạng bệnh lý (hoặc tai nạn) xảy ra. Ví dụ cụ thể là biện pháp chủng ngừa bệnh và dùng dây an toàn khi đi xe hơi. Riêng đối với Ung thư vú, trong điều kiện thực tế của Y Dược ngày nay, chưa có một biệp pháp phòng ngừa cấp 1 nào được xem là hữu hiệu.
Biện pháp phòng ngừa cấp 2 phải hướng về việc tìm và trị những người mang nguy cơ vướng bệnh, hoặc tìm và trị những người tuy đã lỡ vướng bệnh nhưng chưa có biểu hiện lâm sàng. Một số biện pháp phòng ngừa cấp 2 đã được dùng hữu hiệu đối với các bệnh cao huyết áp, tiểu đường, cao Cholesterol trong máu. Đối với Ung thư vú, các việc khám vú, chụp hình vú định kỳ cho phụ nữ, xét nghiệm tìm gen BRCA1 hoặc BRCA2 là những biện pháp phòng ngừa cấp 2 đã được chứng minh là hữu hiệu. Thật vậy, việc tìm và trị bệnh sớm đã làm thay đổi tiến trình của bệnh ung thu vú giảm đau khổ và tăng giá trị cho đời người bệnh, đã thêm đời đáng sống và thêm ngày đáng sống cho bệnh nhân và gia đình họ.
Đối với các trường hợp đã xác định là Ung thư vú, phòng ngừa cấp 3 thường gồm tất cả những nỗ lực của cá nhân, gia đình, xã hội và y tế hướng vào việc phục hoạt tối đa các chức năng, và giảm thiểu những ảnh hưởng tiêu cực của bệnh tình và biến chứng. Trọng tâm của Phòng ngừa cấp 3 là làm cho người bệnh cảm thấy đời đáng sống. Và ngay sau khi Ung thư được chẩn đoán, những biện pháp cụ thể cần sự đóng góp của ngành Y Khoa có tên là Y khoa xoa dịu (Palliative medicine). Trong khoa này, lời khuyên của nhà Giải phẫu nổi tiếng người Pháp - Ambroise Paré: "Đôi khi chữa lành, lắm khi xoa dịu, thường xuyên an ủi" ("Guérir quelquefois, soulager souvent, consoler toujours") còn vang vọng và phải được thực thi liền ngay sau khi phát hiện bệnh.
Biện pháp cụ thể về Y khoa xoa dịu và Phòng ngừa cấp 3 có rất nhiều; nhưng chủ yếu là khi thi hành, người bệnh, thân nhân và nhân viên Y tế cần hướng về 3 mục tiêu ABC chính sau đây.
A là Adjust, tức là trong hoàn cảnh mới, ngừơi bệnh sẽ cần giúp đỡ để thích nghi về thể chất, tâm lý, gia đình và xã hội. Thích nghi về thể chất như biết tự chăm sóc về ăn uống, thể dục, vệ sinh cá nhân, tóc tai, áo quần. Thích nghi về tinh thần như về tri thức và cảm nhận, mức tự tin, mức tự kiểm và tự giác không bị suy sụp vì bệnh tình. Thích nghi về tâm linh bằng cách xác định giá trị bản thân và tín ngưỡng của mình trong gia đình và xã hội.
B là Belong to. Cảm nhận "còn thuộc về" (belong to) này giúp bệnh nhân duy trì liên hệ với người thân, gia đình, bè bạn, láng giềng, học đường và cộng đồng. Bệnh nhân sẽ tham gia vào các hoạt động trong nhà hoặc ngoài cộng đồng để giải trí và giảm căng thẳng (stress), tham gia các công tác sinh lợi hoặc thiện nguyện.
C là Choose and Control. Có chọn lựa và kiểm soát, người bệnh càng chứng tỏ khả năng chọn lựa và kiểm soát chính tương lai đời mình với sự hổ trợ của gia đình và cộng đồng. Mọi nỗ lực là phải làm sao cho họ thoải mái khi chọn lưạ và kiểm soát cho chính mình một đời đáng sống trong tình huống mới.
Tóm lại, mặc dầu Y Dược ngày nay có những tiến bộ đáng kể, nói rằng YDNN chỉ "đôi khi chữa lành" cũng không hẳn là quá khiêm tốn. Ngay trong thế kỷ này, phòng ngừa ở cấp 1, 2 hay 3 vẫn là việc cần thiết đối với bệnh tật lẫn tai nạn. Đối với Ung thư vú cũng như các loại Ung thư khác, đời đáng sống của người đòi hỏi những điều rất căn bản như ABC.
Bác sĩ Nguyễn Nguyên