Con Gái Của Stalin Từ Giã Cuộc Đời Tại Mỹ

Lana Peters, tên thật là Svetlana Alliluyeva, người con gái duy nhất của cựu lãnh đạo Liên Xô Josef Stalin, đã qua đời vì căn bệnh ung thư tại Mỹ ở tuổi 85 hôm 22/11 tại nơi bà sống những năm cuối đời sau khi trở thành công dân Mỹ là nhà dưỡng lão ở Richland Center tiểu bang Wisconsin, Mỹ. Tin bà qua đời được giới chức Mỹ công bố đầu tuần này đã kết thúc một cuộc đời từng nổi tiếng khắp thế giới thời Chiến tranh Lạnh.
 

Người cha nổi tiếng - Stalin - và cô con gái nhỏ Svetlana Stalina. Sau này cô đổi tên hai lần trước khi rời bỏ đất nước Nga. Ảnh: AP. 

Svetlana Alliluyeva tốt nghiệp Đại học Moscow năm 1949, khởi nghiệp bằng việc dạy học và phiên dịch. Cuộc chạy trốn của Svetlana Alliluyeva diễn ra năm 1967. Bà cũng cho hay một trong các lý do khiến bà đào tẩu là cách thức tồi tệ mà chính quyền Xô viết đối xử với người chồng đã chết của bà, ông Brijesh Singh. Cuộc trốn chạy lúc đó khiến phương Tây hoan hỉ, và được xem như là đã “lật ngược thế cờ” cho nước Mỹ trên công luận quốc tế.
 

Khi tới Ấn Độ năm 1966 để rải tro chồng, thay vì quay về Liên Xô, nhưng Svetlana Alliluyeva đã tới Đại Sứ Quán Hoa Kỳ ở New Delhi xin tỵ nạn chính trị. Sau một thời gian ở Thụy Sĩ, bà bay đến Mỹ và tuyên bố bà rời khỏi Liên Xô để "thể hiện bản thân, điều mà tôi không thể thực hiện ở nước Nga". Bà đã đốt hộ chiếu Liên Xô, lên án cộng sản và cha mình, người mà bà gọi là "ác quỷ về cả đạo đức và tinh thần".

Svetlana Alliluyeva mang theo cuốn hồi ký viết năm 1963 về cuộc sống của bà ở Nga. Cuốn hồi ký đầu tiên của bà “Hai mươi bức thư gửi một người bạn”, được xuất bản lần đầu năm 1967 chỉ vài tháng sau khi bà đặt chân đến Mỹ, đã mang lại 2,5 triệu đôla, và trở thành cuốn sách bán chạy nhất lúc bấy giờ.

Svetlana Alliluyeva khi đặt chân đến Mỹ tháng 4/1967. Ảnh: NYT. 

Trong cuốn sách, bà mô tả cha mình là một người đàn ông khó gần và khó tính. “Ông ấy là người rất đơn giản và đôi khi tàn nhẫn,” Peters nói với tờ Wisconsin State Journal trong một cuộc phỏng vấn hiếm hoi năm 2010. “Đối với ông ấy, không có gì là phức tạp cả. Với con cái ông ấy cũng rất đơn giản. Ông ấy yêu quý tôi, muốn tôi bên cạnh ông ấy và trở thành người được đào tạo theo chủ nghĩa Marx.”

Svetlana Alliluyeva chỉ có sáu tuổi khi mẹ ruột của bà tự vẫn. Một thời gian bà khá gần gũi với cha, người gọi bà là "con chim sẻ nhỏ". Thế nhưng trong những năm cuối đời của Stalin, hai cha con ngày càng xa rời nhau. Stalin qua đời năm 1953, bị cho là phải chịu trách nhiệm về cái chết của hàng triệu người dân Xô viết. Chính Stalin đã đầy đi Siberia người chồng đầu tiên của Svetlana, một nhà làm phim người Do Thái. Anh trai của bà, Jacob, chết trong trại tập trung của Đức Quốc xã khi Stalin từ chối đổi con lấy một viên tướng Đức. Một người con khác là Vasili thì chết vì nghiện rượu năm 40 tuổi. Svetlana Alliluyeva luôn than phiền về việc bà luôn bị gắn với cha mình.

Bà nói “Tôi đã thay đổi tư tưởng từ chủ nghĩa Marx sang chủ nghĩa tư bản,” bà nhớ lại cuộc phỏng vấn vào năm 2007 cho một phim tài liệu mang tên Svetlana nói về Svetlana. Nhưng bà nói rằng thân thế của bà còn phức tạp hơn những gì bộ phim đã miêu tả và người ta không bao giờ hiểu hết được bà. Bà cũng đã lên tiếng chỉ trích các lãnh đạo Đảng Cộng sản Nga khác về chính sách lao động khổ sai từng được áp dụng ở Liên Xô cũ.

                                                  Bà Svetlana lúc trẻ ở Mỹ.

Thủ Tướng Nga lúc đó là Alexei Kosygin, chỉ trích Svetlana là người “không vững vàng về đạo đức” và "bệnh hoạn.”

Svetlana đã phải trả giá đắt cho cuộc chạy trốn năm đó. Bà để lại hai đứa con - sinh ra từ những cuộc hôn nhân trước- ở Nga. Cả hai người con đều cảm thấy thất vọng về sự ra đi của mẹ. Bà cũng chưa bao giờ gần gũi lại với chúng. Bà lập gia đình bốn lần, ba lần ở nước Nga, và để lại hai đứa con ở trong nước. Bà lấy tên Lana Peters sau khi cưới kiến trúc sư William Wesley Peters ở nước Mỹ. Hai vợ chồng bà định cư ở tiểu bang Wisconsin và có con gái chung tên là Olga trước khi ly dị năm 1973. Trong những năm 1980, bà đã quay lại Liên Xô một thời gian ngắn. Rồi do thù hận trong dòng tộc, bà trở lại Mỹ và tuyên bố rằng sẽ không bao giờ trở về quê hương nước Nga nữa.

Những gì người cha - Stalin - để lại ám ảnh suốt cuộc đời bà, mặc dù bà đã cố gắng sống vượt ra khỏi cái bóng của ông. Bà phản đổi chính sách của cha về việc ép hàng triệu người vào trại lao động, nhưng cũng cho rằng các nhà lãnh đạo khác lúc đó phải chịu một phần trách nhiệm.

Nhận xét về người phụ nữ này, Lana Parshina, người đã phỏng vấn Svetlana cho bộ phim tài liệu nói trên, nói: "Tôi ước rằng mọi người có thể chứng kiến những thứ mà tôi đã thấy. Bà ấy rất nhẹ nhàng và là một bà chủ nhà tuyệt vời. Bà ấy nhạy cảm và có thể trích dẫn thơ hay nói chuyện về hàng loạt chủ đề khác nhau. Bà ấy quan tâm tới tình hình thế giới."

Svetlana cùng anh trai và cha Stalin.

Charles E. Townsend, từng là giảng viên Khoa ngôn ngữ và văn học Slavic ở đại học Princeton nhận xét về Peters khi bà đến Princeton năm 1967: “Bà ấy không phải là người năng nổ trong hoạt động chính trị. Bà ấy rất dễ chịu,” Townsend nói. “Khiêm nhường là từ để nói về bà ấy.”

Svetlana từng trở lại Nga một lần kể từ sau lần trốn chạy, Khi đó là năm 1984, Svetlana 58 tuổi. Bà trở về Liên Xô vì muốn đoàn tụ với các con. Bà được phục hồi quốc tịch Nga và quay ra phê phán phương Tây. Svetlana nói rằng bà không hề có tự do thực sự trong suốt thời gian sống ở Mỹ và Anh.

Bà sống ẩn dật những thập kỷ cuối đời. Một trong những đứa con còn sống của bà là Olga, giờ gọi là Chrese Evans, sống ở Portland, Oregon. Con trai Josef, theo truyền thông Nga đưa tin, mất ở Nga năm 2008 khi đó 63 tuổi. Yekaterina, sinh năm 1950, tên hiện tại là Katya, là một nhà khoa học nghiên cứu về hoạt động của núi lửa ở phía đông Siberia.

“Mẹ là người thân duy nhất của tôi,” Evans, 40 tuổi, nói với tờ Oregonian. “Chúng tôi rất thân thiết. Sự ra đi của bà là một mất mát lớn. Tôi đã nghĩ bà sẽ sống mãi cùng tôi.”

- - - - -