16 Năm Trước, Luật Sư Nguyễn Mạnh Tường Đã Nói...

Trong lịch sử khoa bảng hiện đại của Việt Nam và Pháp, cho đến thời điểm hiện tại, duy nhất có 1 người mới 22 tuổi  đã đậu hai bằng Tiến Sĩ  chỉ trong vòng hai tháng. Đó là một người Việt Nam - Giáo Sư, Luật Sư Nguyễn Mạnh Tường, người đậu 2 bằng Tiến Sĩ tại Pháp...

Năm 1932, tại Pháp, Giáo Sư, Luật Sư Nguyễn Mạnh Tường đã đậu: Tiến Sĩ Luật với đề tài "Cá nhân trong xã hội cổ nước Nam - Tổng luận về Luật nhà Lê", Tiến Sĩ Văn Chương với đề tài: "Giá trị bi kịch trong các kịch bản của Musset", kèm theo luận án phụ "Nước Nam trong văn học Pháp của J.Boissière". Sự kiện một người An Nam thuộc địa đậu lưỡng khoa Tiến Sĩ Khoa Học đã gây chấn động dư luận Pháp đương thời; đồng thời làm rạng danh sự hiếu học và nền văn hiến Việt Nam...

Luật Sư Nguyễn Mạnh Tường trả lời phỏng vấn năm 1995

Cameron W. Barr
Tqvn2004 chuyển ngữ

Theo The Christian Science Monitor

from the April 27, 1995 edition

For One Man, War's End Was Trivial Next to His Travails

HANOI, VIETNAM—

ALMOST 40 years ago, a Vietnamese lawyer and academic named Nguyen Manh Tuong stepped forward to criticize the mistakes of his government.

                                                     * * *

Những người cho rằng "nếu Hồ Chí Minh còn sống đến ngày hôm nay, thì đảng CSVN đã không ra nông nỗi này" nên nghĩ lại. Ông Nguyễn Mạnh Tường và những người theo phong trào "trăm hoa đua nở" đã lên tiếng đòi tự do - dân chủ để rồi bị đàn áp ngay dưới thời Hồ Chí Minh còn sống. Hãy nghe ông Tường trả lời phỏng vấn:


“Thế mối quan hệ thân thiết của ông đối với ông Hồ không giúp gì cho ông sao?” - “Tất cả thành viên của Đảng CS, từ Chủ tịch nước đến cán bộ cấp thấp nhất, đều không bao giờ có thể nói lên một ý kiến nào khác ý kiến của Đảng. Đó là lý do tại sao họ để tôi chết đói.” 

Đối với một người, cuộc chiến kết thúc nhưng khó khăn vẫn chưa dứt

Hà Nội, Việt Nam – Gần 40 năm trước, một luật sư và giảng viên tên Nguyễn Mạnh Tường đã tiến lên chỉ trích những sai lầm của chính quyền.

Tiến Sĩ Tường là một nhân vật quan trọng lúc đó – ông được chính Hồ Chí Minh, người thành lập ra Đảng CSVN, lựa chọn để đi tranh biện về chủ quyền của Việt Nam trước những kẻ thực dân người Pháp ngay sau Thế Chiến lần thứ hai.

Đảng Cộng Sản không bỏ tù hay xử tử Tường vì quan điểm của ông, nhưng ông bị cấm không được theo đuổi hai nghề ruột của mình (luật sư và giảng viên). Ông được phép sống, nhưng trong yên lặng.

Khi Việt Nam và Hoa Kỳ đánh dấu 20 năm chấm dứt cuộc chiến giữa hai bên, câu chuyển của Tường cho thấy di sản lớn nhất của cuộc chiến tranh dành độc lập và thống nhất Việt Nam có lẽ là một thể chế toàn trị của những nhà lãnh đạo cộng sản. Xét theo sự trấn áp dành cho trí thức Việt Nam, ông Tường nói, sự kết thúc của cuộc chiến “không ảnh hưởng gì cả”.

Gần đây chính quyền đã tỏ ra dễ dãi hơn trước những lời chỉ trích, một phần để giảm bớt mối lo ngại của các quốc gia phương Tây, nơi tạo ra phần lớn nguồn đầu tư nước ngoài cần thiết cho “đổi mới” kinh tế ở Việt Nam. Cuối năm ngoái, Đỗ Mười, Tổng bí thư Đảng CSVN, đã tới thăm Tường như một cử chỉ hòa giải. Tường nói cuộc gặp gỡ chỉ mang tính xã giao mà không có thực chất.

Cuốn hồi ký của Tường năm 1992, được xuất bản ở Pháp, bị cấm ở Việt Nam, mặc dù các bản sao của nó vẫn được lưu hành một cách bí mật. Đến ngày hôm nay, ông nói, một bài phát biểu công khai chỉ trích đảng vẫn đồng nghĩa với việc bị bắt.

Tường đồng ý phỏng vấn tháng trước, đây là lần đầu tiên ông trả lời phỏng vấn báo Hoa Kỳ. Ông có lẽ không thể nào tỏ ra trí thức hơn được nữa, một danh hiệu mà ông vinh dự khoác lên mình như tấm lụa mỏng ông đeo trên cổ. Cách ứng xử của ông thật tao nhã, tiếng Pháp thật lịch sự, và đôi mắt của ông không che được nỗi buồn gây ra bởi “những năm tháng đen tối”, cách ông gọi nó.

Ông Nguyễn Mạnh Tường và tác phẩm "Un Excommunié" (Kẻ Bị Khai Trừ).


 

 Sinh tại Hà Nội năm 1909, Tường nhanh chóng thể hiện chính mình trên con đường học thuật. Được gửi sang Pháp để học cao học, ông đã được cấp 2 bằng tiến sĩ về luật và văn chương ở tuổi 22.

Năm 1946, Tường quay trở về Hà Nội, theo đuổi ngành luật và giảng dạy, khi ông được gọi tới văn phòng của Hồ Chí Minh. “Ông ta đã yêu cầu tôi xây dựng… một lập luận chính thức để đoàn Việt Nam trình bày” trước những người Pháp trong cuộc hội thảo song phương, ông nói. Phía Pháp đã từ chối lập luận này, nhưng sau đó Tường tiếp tục được yêu cầu đại diện cho Việt Nam ở ba cuộc hối thảo quốc tế, và được giữ nhiều vị trí lãnh đạo của các tổ chức quan trọng lúc đó.

“Thật không may”, ông nói, “thời gian tốt đẹp đó không kéo dài lâu”.

Một thập niên sau khi ông trợ giúp Hồ Chí Minh, Tường tham gia vào cái mà ở Trung Quốc và Việt Nam gọi là phong trào “trăm hoa đua nở”, một giai đoạn mà đảng CS ở hai quốc gia này cho phép đối lập lên tiếng chỉ trích. Và ở cả hai quốc gia này, Đảng CS đã nhanh chóng quay đường – bịt miệng, bỏ tù, và đôi lúc là xử tử những ai dám cất tiếng nói.

Tường đã chỉ trích chiến dịch cải cách ruộng đất tàn nhẫn của chính quyền với hàng ngàn người, rất nhiều trong số đó là vô tội, đã bị tử hình với lý do tái phân bổ đất đai và của cải ở nông thôn.

Vào tháng 10 1945, Tường tuyên bố: “ta để cho chết chóc thê thảm những người hoặc già cả hoặc thơ ấu mà ta không chủ trương tiêu diệt”, theo lời thuật lại sau này được chính quyền miền Nam Việt Nam công bố.

Tường nói ông muốn thúc đẩy tự do ngôn luận lớn hơn và yêu cầu Đảng CS lắng nghe các trí thức trong nước. Ông nói ông không muốn chống lại chính đảng, ông tuyên dương những thành tựu to lớn của Đảng CSVN trong giáo dục, cuộc chiến chống lại đói nghèo, và trên nhiều lĩnh vực khác – nhưng ông chống lại những sai lầm và bất công của nó.

Tuy nhiên, ông đã bị ngăn cản không thể tiếp tục dạy học, theo đuổi nghề luật hay viết lách, và bị công an giám sát. Thế mối quan hệ thân thiết của ông đối với ông Hồ thì sao? “Tất cả thành viên của Đảng CS”, ông Tường nói, “Chủ tịch nước đến cán bộ cấp thấp nhất, đều không bao giờ có thể nói lên một ý kiến nào khác ý kiến của Đảng. Đó là lý do tại sao họ để tôi chết đói.”

Nhiều thập niên sau đó, thân quyến và những học sinh cũ đi qua phố phải tránh gặp mặt ông một cách công khai. Để sống, Tường bán những cuốn sách trong thư viện của mình cho đồng nát. Ông vẫn phải sống dựa vào “lòng hảo tâm của bạn bè”.

Ông sẽ nói gì với thế giới về Việt Nam ngày nay? “Bất chấp các cải cách kinh tế đang tiến hành và sự xuất hiện một giai cấp thương mại có khả năng ném tiền qua cửa sổ, vẫn còn một đa số đau khổ.”

- - - - - - - -

Giáo Sư Tiến Sĩ Nguyễn Mạnh Tường sinh ngày 16-9-1909 tại phố Hàng Đào, Hà Nội. Quê ông ở xã Cổ Nhuế, huyện Từ Liêm (Hà Nội). Ông mất năm 1997, hưởng thọ 88 tuổi.