Cái Chết Bí ẩn Của Thiếu Tướng VNCH Trịnh Minh Thế
Trên bàn cờ chính trị ở miền Nam nước ta trong những năm giữa thế kỷ XX có một viên tướng trẻ nhưng đã ghi dấu ấn khá đặc biệt vào những rối lẫn mịt mù của thời cuộc để rồi rốt cục đã phải bỏ
mạng trong tình huống mà cho tới hôm nay vẫn còn khó hiểu. Đó là tướng Trịnh Minh Thế, sinh năm 1922 và chết năm 1955, khi mới 33 tuổi.
Có môt câu danh ngôn là để làm nên nghiệp, cần phải bí hiểm ngay từ tiểu sử. Trịnh Minh Thế quả thực cũng đã không rõ ràng ngay từ thành phần xuất thân.
Một số tài liệu cho rằng bố ông là tín đồ Cao Đài bình dân, nhà nghèo, nhưng theo tài liệu của Phòng Nhì Pháp, bố Trịnh Minh Thế là một giáo chức trong đạo Cao Đài, làm nghề kinh doanh cực kỳ phát đạt. Dòng họ Trịnh Minh Thế từ Bình Định di cư vào Nam Bộ vài trăm năm trước. Để tránh sự trả thù của triều đình nhà Nguyễn đối với những người xuất thân từ đất thang mộc của triều đình Tây Sơn, nên gia tộc này đã đổi từ họ Trịnh sang họ Trình (vì thế một số nguồn tài liệu ghi rằng tướng Thế họ Trình).
Là công tử trong một gia tộc có của ăn của để, Trịnh Minh Thế ngay từ nhỏ đã được dạy dỗ khá công phu. Tuy nhiên, do tính tình ngang ngạnh bướng bỉnh nên chỉ tốt nghiệp được bậc tiểu học (Certificate of Primary Education) thì bị đuổi ra khỏi trường Pháp. Có lẽ đây cũng là một trong những yếu tố khiến về sau, khi lớn lên, Trịnh Minh Thế không mấy ưa những đại diện thực dân trực trị ở Nam Kỳ.
Trịnh Minh Thế bước vào tuổi trưởng thành khi âm hưởng dữ dội của chiến tranh thế giới lần thứ hai đã lan sang tận Đông Dương. Đầu những năm 40 của thế kỷ trước, quân đội phát xít Nhật đã tiến vào Đông Dương, khiến cho các đầu lĩnh thực dân ở Việt Nam bối rối đến phẫn chí, gia tăng thêm các hành động đàn áp phong trào chống Pháp từ phía những người dân Việt theo những xu hướng chính trị khác nhau.
Trong đội ngũ những người Việt Nam chống Pháp lúc đó có cả các tín đồ Cao Đài. Toàn quyền Đông Dương, Đô đốc Decoux đã buộc phải ra tay đàn áp, thoạt đầu ra lệnh đóng cửa một số nơi thờ tự bình dân của Cao Đài, rồi tới ngày 26/8/1940 đã cho đóng cửa luôn cả Tòa thánh Tây Ninh. Tới ngày 27/7/1941, Decoux còn cho bắt nhiều lãnh đạo của Cao Đài, kể cả Hộ Pháp Phạm Công Tắc…
Hành động của Đô đốc Decoux như dầu đổ thêm vào lò lửa bất mãn với các thế lực thực dân trong cộng đồng tín đồ Cao Đài nói riêng và người dân Việt mang nặng tinh thần dân tộc nói chung. Và phải nói rằng, lực lượng Nhật đồn trú ở Việt Nam khi đó đã rất biết tận dụng tình huống khách quan đó để chiêu mộ những tổ chức người Việt theo khuynh hướng quốc gia sát cánh cùng mình chống Pháp. Quân Nhật đã bắt liên lạc và hỗ trợ cho các tổ chức có khuynh hướng dân tộc người Việt, trong đó có giáo phái Cao Đài.
Tháng 2/1943, Nhật giúp vị Phối sư Cao Đài là Trần Quang Vinh mở lại thánh thất Cao Đài tại Sài Gòn. Và Nhật đã nhận được sự đáp lễ hậu hĩnh khi Phối sư Trần Quang Vinh kêu gọi các tín đồ Cao Đài gia nhập lực lượng quân sự ủng hộ các đồng minh đến từ xứ sở Phù Tang. Khi đó đã có khoảng 10.000 giáo dân Cao Đài làm việc cho quân Nhật ở Nam Kỳ, đáng kể nhất là tại xưởng đóng tàu Nitian. Và không chỉ đơn thuần thực hiện các chức trách dân sự, những người này sau giờ hành chính còn được các cố vấn Nhật huấn luyện quân sự.
Trịnh Minh Thế cũng ở trong nhóm người Việt chịu sự huấn luyện quân sự của các viên sĩ quan Nhật. Hơn thế nữa, Trịnh Minh Thế còn được tu nghiệp trong trường sỹ quan của Hiến binh Nhật (Kempetai), khi Nhật bắt đầu sử dụng lực lượng vũ trang Cao Đài vào những việc cụ thể ở Nam Kỳ. Tới năm 1945, Trịnh Minh Thế đã nghiễm nhiên trở thành một sĩ quan sáng giá của lực lượng quân sự Cao Đài và rất tích cực hợp tác với quân Nhật…
Thế nhưng, vốn không có những tư tưởng chính trị rõ rệt, tính khí lại thất thường, khó lường, thậm chí rất đồng bóng, nên sau năm 1945, Trịnh Minh Thế lại quay ngoắt thái độ và trở nên thân thiện với lực lượng viễn chinh Pháp trong một thời gian.
Khoảng tháng 11/1946, Trịnh Minh Thế cùng với lực lượng Cao Đài đã vào hùa với thực dân Pháp chống lại các lực lượng kháng chiến ở Nam Bộ. Dĩ nhiên là quan thầy Pháp đã rất biết cách tận dụng lực lượng quân sự tôn giáo này vào các mục đích thực dân của chúng và rất trọng một người có khả năng quân sự không hề kém cỏi chút nào như Trịnh Minh Thế. Trong khoảng thời gian ngắn ngủi từ năm 1946 đến năm 1948, Trịnh Minh Thế đã leo từ chức Trưởng phòng Tác chiến khu vực Bến Cầu trở thành Tổng chỉ huy khu miền Đông rồi Tham mưu trưởng quân đội Cao Đài.
Tuy nhiên, do phong cách ứng xử ngẫu hứng, tiền hậu bất nhất nên Trịnh Minh Thế ít khi được yên ổn, dù đứng trong bất cứ đội ngũ nào. Ngay cả các chiến hữu đồng đạo cũng cảm thấy rất khó chiều ông ta. Thành ra rất nhiều mâu thuẫn nảy sinh trong nội bộ lực lượng vũ trang Cao Đài mà vụ việc nào cũng có dính líu tới Trịnh Minh Thế. Tới tháng 6/1951, Trịnh Minh Thế đã chính thức rời khỏi hàng ngũ giáo phẩm Cao Đài và mang khoảng 2.000 quân đi thành lập lực lượng quân sự riêng có tên là Liên Minh, chống cả Việt Minh và Pháp. Bắt đầu giai đoạn "chọc trời khuấy nước" của Trịnh Minh Thế với hàng loạt các vụ đánh bom khủng bố tại Sài Gòn từ năm 1951 tới năm 1953. Có tài liệu cho rằng, Liên Minh của Trịnh Minh Thế đã gây nên vụ ám sát tướng Chanson tại Sa Đéc năm 1951…
Thực dân Pháp mặc dầu rất vất vả để đối phó với hoạt động của Việt Minh nhưng cũng không thể không bận tâm với Liên Minh của Trịnh Thế. Tháng 8/1953, Pháp sử dụng một tiểu đoàn sơn cước người Nùng tinh nhuệ tấn công căn cứ của Trịnh Minh Thế ở các hang động trong núi Bà Đen. Túng thế, Trịnh Minh Thế phải rút sở chỉ huy về núi Heo và dần dà củng cố lại lực lượng. Tới năm 1954, Liên Minh đã mở rộng địa bàn hoạt động tới tận sông Cửu Long, biên chế đến cả chục tiểu đoàn với quân số khoảng 2.500 tên…
Sau năm 1854, khi quân Pháp bại trận ở Việt Nam, thái độ một mình chống lại tất cả của Trịnh Minh Thế đã tạo cho ông ta một hào quang hấp dẫn đối với những cơ quan tình báo Mỹ đang muốn gây dựng một lực lượng thứ ba nào đó để xúc tiến ván bài mới ở Việt Nam.
Cố vấn quân sự Mỹ Edward Lansdale, người chịu trách nhiệm dựng lên chế độ Ngô Đình Diệm đã tới đàm phán để lôi kéo lực lượng quân sự của Trịnh Minh Thế đứng về phía về mình. 5 triệu quan là món tiền đầu tiên mà Liên Minh nhận được để đổi lấy câu cam kết trung thành với chế độ Ngô Đình Diệm và quân đội Việt Nam Cộng Hòa.
Rất ngang tàng nhưng cũng khá khôn ngoan, Trịnh Minh Thế không từ chối số "quả thực" hậu hĩnh đó nhưng thực ra cũng không làm gì nhiều để hỗ trợ cho Ngô Đình Diệm trong bối cảnh chính trường Sài Gòn hỗn độn lúc đó. Ông ta đã chọn thái độ "tọa sơn quan hổ đấu" khi nhiều phe nhóm vũ trang tuyên bố chống lại chính phủ Ngô Đình Diệm và thi nhau tổ chức đảo chính. Chỉ khi đích thân Lansdale lên tiếng kêu gọi thì Trịnh Minh Thế mới cho lực lượng Liên Minh tiến vào Sài Gòn để hỗ trợ cho chế độ Ngô Đình Diệm.
Tất nhiên, Trịnh Minh Thế đã không làm không công việc này. Đại sứ quán Mỹ ở Sài Gòn cũng như Ngô Đình Diệm còn phải tốn khá nhiều tiền nữa mới dụ được Trịnh Minh Thế ngày 13/2/1955 sáp nhập Liên Minh vào Quân đội Việt Nam Cộng hòa. Cũng từ ngày đó, Trịnh Minh Thế được phong hàm thiếu tướng.
Năm 1955 là thời gian gay cấn đối với chính trường Sài Gòn. Những phe nhóm chính trị và quân sự ở đây bị cuốn vào vòng rối lẫn thầy thợ nên đã đụng độ với nhau rất căng thẳng, đặc biệt là giữa phe chính phủ Ngô Đình Diệm và liên minh lực lượng vũ trang giáo phái với lực lượng Bình Xuyên. Để củng cố ngôi vị của mình, Ngô Đình Diệm lúc đó còn là Thủ tướng trong chính phủ do Bảo Đại cầm đầu, đã thẳng tay sát phạt các lực lượng vũ trang đối lập.
Về phần mình, lực lượng Bình Xuyên nhờ vẫn được quan thầy cũ là thực dân Pháp hà hơi tiếp sức nên cũng không chịu nín nhịn. Tuy nhiên, thời thế đã xoay vần và Ngô Đình Diệm, với sự ủng hộ ngấm ngầm nhưng khá mạnh mẽ của Mỹ, đã giành lấy thế thượng phong với 3 tiểu đoàn lính Nùng, 2 tiểu đoàn dù dưới quyền Đại tá Đỗ Cao Trí cộng vào số lính của tướng Trịnh Minh Thế (Cao Đài), Đại tá Nguyễn Văn Huê (Hòa Hảo) và Thiếu tá Nguyễn Văn Đày (Hòa Hảo)… Với quân số đông hơn hẳn, Ngô Đình Diệm tới cuối tháng 4/1955 đã đánh bại được đội quân 4.000 - 5.000 lính của lực lượng Bình Xuyên ra khỏi vùng Sài Gòn - Chợ Lớn.
Những tưởng khi đó chính là giờ phút vinh hiển của tướng Trịnh Minh Thế. Tuy nhiên, việc dữ đã xảy ra lúc 18h ngày 3/5/1955. Theo một số nguồn tư liệu, trong lúc đang ngồi trên xe jeep chỉ huy tiến quân qua cầu Tân Thuận để truy quét tàn quân Bình Xuyên, bất ngờ Trịnh Minh Thế đã bị một viên đạn carbin bắn tỉa bắn vào sau gáy.
Còn theo con trai của Trịnh Minh Thế là Trịnh Minh Sơn sau này kể lại, tướng Thế thực ra đã bị hai phát đạn súng lục bắn vào gáy ở Dinh Độc lập rồi xác được chở ra cầu Tân Thuận để đánh lạc hướng. Vợ tướng Thế cũng kể lại rằng chính bà đã thấy hai vết đạn trên xác chồng mình, một vết "từ ót trổ ra miệng", còn vết thứ hai "từ lỗ tai phải trổ ra mắt trái, tròng mắt bay mất, mí mắt lõm xuống và còn nguyên vẹn không rách". Vợ tướng Thế nói rằng, chồng bà đã "bị ám sát chứ không chết trận được vì hai lỗ đạn rất nhỏ, nhỏ như đầu chiếc đũa và không phá rộng…".
Chính quyền Sài Gòn khi đó đã tổ chức quốc tang cho Trịnh Minh Thế nhưng đã không (không muốn?) tìm ra thủ phạm giết tướng Thế. Và cho tới bây giờ vẫn không có thông tin xác thực về những kẻ chủ mưu gây ra cái chết bất đắc kỳ tử này của một trong những viên tướng trẻ được coi là có tài của chính trường Sài Gòn.
Có tài liệu cho rằng, chính Ngô Đình Nhu đã ra lệnh ám sát tướng Thế để trừ hậu họa. Một nguồn tài liệu khác lại cho rằng, Thiếu Tá tình báo Pháp Savani ngồi trên chiến thuyền nhỏ dưới sông đã nã súng lên hạ sát tướng Thế để trả thù cho vụ quân Liên Minh giết tướng Chanson cũng như những vụ việc chống Pháp khác...
* * * * *
Ai đã ám sát Tướng Trình Minh Thế?
Trong hai ngày 2 và 3-5-1955, tình hình hội họp nhốn nháo của các tổ chức chánh trị, diễn ra tại dinh Độc Lập chẳng khác nào một sân khấu phường tuồng, gồm đủ mọi màn: Hỉ, nộ, ai, lạc, ái, ố, dục v...v.... thì bên ngoài tiếng súng giao tranh giữa hai lực lượng đối nghịch vẫn tiếp tục không ngừng.
Chiều ngày hôm ấy, 3-5-55, với nhiệm vụ đánh bọc hậu quân Bình Xuyên, tướng Trình Minh Thế đang lo chuyển quân qua cầu Tân Thuận, và tìm cách đánh hạ cho bằng được cái đồn án ngữ của Bình Xuyên dưới chân cầu, thình lình tướng Trình Minh Thế đã bị trúng đạn, và chết ngay tại trên cầu.
Theo sự điều tra và phối kiểm nhanh chóng tại chỗ, thì tướng Trịnh Minh Thế đã bị bắn tỉa bằng một phát súng trường, chắc chắn phải do một tay thiện xạ bắn từ sau ót trổ ra trước mặt. Tính theo đường đạn đạo thì xạ thủ đã ẩn núp từ trên cao, phía sau bắn xuống. Ngay lúc bấy giờ đã có dư luận cho rằng tên sát nhân bắn sẻ, giết tướng Trình Minh Thế là một lính Pháp trong một vị trí phòng thủ của Pháp ở gần đó. Nhưng, ngoài ra, cũng còn có nhiều luồng dư luận khác nhau. Có dư luận cho là Cộng sản. Còn có dư luận gán ghép oan uổng cho rằng ông Diệm đã hành động "chưa bắn được chim đã bẻ ná!" v...v....
Vậy, sự thực như thế nào? Ai đã ám sát tướng Trình Minh Thế, một anh hùng áo vải, xuất thân từ một nông dân ít học, nhưng nặng lòng yêu quê hưông, dân tộc và đồng bào, vừa chống quân Cộng Sản, vừa chống bọn thực dân Pháp cai trị dã man?
Vì lý do gì người ta đã ám sát tướng Trình Minh Thế? Từ ngày 3-5-1955, lúc 6 giờ chiều tại cầu Tân Thuận (Quận Nhà Bè), tính cho tới nay đã đến 50 năm (9 năm đệ nhất Cộng Hoà, 11 năm đệ nhị Cộng Hoà, và 30 năm lưu vong tị nạn), một vài sử gia cũng như nhiều nhà báo đã nhắc đến cái chết bí mật, tức tưởi của một viên tướng trẻ tuổi, gan dạ, đởm lược của miền Nam, nhưng vẫn chưa ai cung ứng được một giải đáp thoả đáng, dứt khoát về nghi vấn lịch sử này.
Mãi tới ngày 19-11-1986, nhân cuộc triển lãm các loại sách Pháp ngữ tại UNESCO Paris (tổ chức văn hoá của Liên Hiệp Quốc ở Ba Lê), số 125 đại lộ Suffren, Paris 7ème, tình cờ người ta mới có dịp khám phá ra tung tích thủ phạm đã ám sát tướng Trình Minh Thế, và đồng thời cũng được biết thêm vì nguyên nhân nào mà tướng Thế đã bị giết cách lén lút như vậy .
Trong rừng sách Pháp ngữ đã được trưng bày ngày hôm đó , người ta thấy có quyển "SOLDATS PERDUS ET FOUS DE DIEU - INDOCHINE 1945-1955" của JEAN LARTEGUY do nhà xuất bản Presses de la Cité, Paris, ấn hành. Người đọc tò mò cầm sách lên xem kỹ, thấy nơi trang 244, có đoạn kể rõ vụ tướng Trình Minh Thế đã bị đại tá tình báo Savani của Pháp tổ chức ám sát trên cầu Tân Thuận. Xạ thủ bắn sẻ là một trung úy Pháp.
Theo lời của tác giả Jean Larteguy, Savani đã tổ chức giết Trình Minh Thế không phải để giúp Bình Xuyên, cũng chẳng phải để làm vừa lòng ông Diệm. Vì nếu tướng Thế không chết sớm thì ông Diệm cũng không thể yên vị tổng thống lâu dài được. Đại Tá Savani đã tổ chức giết tướng Thế chỉ để trả thù cho tướng Chanson, đã bị một cánh quân Cao Đài Liên Mimh của tướng Thế phục kích giết chết trong mấy năm trước đó, nhân một chuyến đi kinh lý ở Sa Đéc. Ngay sau khi tướng Chanson bị giết chết, đại tá Savani đã thề với lòng sẽ nuôi quyết tâm trả mối thù này. Bởi vậy, sau khi vưà tổ chức ám sát được tướng Thế, trên cầu Tân Thuận chiều ngày 3-5-1955, Đại Tá Savani đã lên đường bay thẳng về Pháp luôn.
Dưới đây là một đoạn văn Pháp ngữ trong tác phẩm dẫn thượng, xin trích đăng nguyên văn để làm bằng chứng cụ thể: - ...C’est moi qui ai tué Trinh Minh Thế, devait me dire quelques semaines avant sa mort, le Colonel Savani. Non, je ne tenais pas la carabine, mais j’ avais tout préparé. Il fut tué à une seule balle en pleine tête , par l’ un de mes hommes, sur le pont de Bình Đại . Le coup n’ est pas parti de la Vedette. Cet homme put ensuite disparaitre sans difficulté. Son nom ne vous dirait rien. Disons qu’il portait ce jour- là les galons de lieutenant. À l’exception de la bande à Lansdale, tous me furent reconnaissants de son exécution. Y compris Diệm qui n’ aurait pas duré longtemps si Thế n’ avait pas disparu. Je l’ai fait exécuter, non pour faire plaisir à Diệm ou aider les Bình Xuyên, mais pour venger le Général Chanson, comme je me l’ étais juré”.
HÀNH ĐỘNG TRẢ THÙ CỦA SAVANI?
Nói về sự kiện tướng Chanson của Pháp đã bị quân Cao Đài Liên Minh của tướng Trình Minh Thế sát hại trong chuyến đi kinh lý tỉnh Sa Đéc hiện nay có nhiều sách Việt Nam ở hải ngoại còn đề cập đến .
Đáng chú ý nhất là quyển "Con Rồng Việt Nam" của Cuu Hoàng Bảo Đại. Nơi trang 452, đã viết nguyên văn như sau:
"Miền Nam Việt Nam bỗng dưng có sự kiện nổi bật vào thời gian ấy. Đó là tướng Chanson tư lệnh quân đội ở Nam phần kiêm thượng sứ Pháp ở cộng hoà Việt Nam, trong khi đi thị sát tỉnh Sa Đéc, bị một đoàn quân Cao Đài ly khai ám sát. Thủ Hiến NV Thái Lập Thành cũng bị giết cạnh ông ta.
Tôi rất hâm mộ tướng Chanson. Cựu sinh viên trường võ bị Polytechnique, ông ta đã tỏ ra can đảm, có sự hiểu biết sâu rộng và tận tụy, nên đã đặc biệt thành công trong sứ mạng. Nhờ ông ta mà sự bình trị ở miền Nam đạt rất khả quan. Tôi đã gặp ông ta nhiều lần, và bàn bạc với ông ta về nhân vật chỉ huy Nam bộ của Việt Minh là tướng Nguyễn Bình...".
Nhưng, trong một tài liệu khác, do tổng văn khố trung ương của quân đội nhân dân Việt Nam Dân Chủ Cộng Hoà phổ biến, liên quan đến cuộc kháng chiến Nam Bộ, trước năm 1954, thì lại có đọan nói về vụ ám sát tướng Chanson nguyên văn như sau: - "Ngày 31-7-1951, tướng Săng-Xông (Chanson) trong khi kinh lý đã bị bộ đội Biệt Động thị xã giết chết tại Sa Đéc. Tướng Bông-Đi lên thay làm tư lệnh quân viễn chinh pháp tại Nam bộ. Bông-Đi tiếp tục đẩy mạnh chính sách "bình định", kiểm soát chặt sông Tiền Giang, bao vây Đồng Tháp Mười và phá hoại kinh tế kháng chiến".
Như vậy, trong cái chết của tướng Chanson còn có sự lên tiếng của Cộng sản Bắc Việt. Nhưng chắc chắn là Cộng sản Bắc Việt chỉ xí phần công trạng của tướng Trịnh Minh Thế mà thôi! Vì lúc bấy giờ các lực lượng Cao Đài Liên Minh của tướng Thế cũng đã làm cho Cộng sản địa phưông phải thất điên bát đảo, tìm mọi cách chống đỡ không kịp hở tay. Ta hãy nghe Cộng sản chửi ruả Trình Minh Thế nguyên văn như sau: "Mặt khác, ta kiên quyết đối phó với bọn ngoan cố Cao đài Liên Minh do Trình Minh Thế cầm đầu. Bọn này thân Mỹ, ác ôn khét tiếng, thường đóng sâu vào những vùng căn cứ của ta để làm áp lực với Pháp và đánh phá ta từ bên trong. Từ Tây Ninh, gỉa danh chống Pháp, chúng lấn sâu vào các vùng giải phóng, đóng một số bót sâu vào rừng như: Bác Rù, Xóm Mía, Trà Xiêm, Rừng Nhum... thuộc huyện châu thành...".
MỘT CÁI CHẾT NHIỀU NGẬM NGÙI THƯƠNG XÓT!
Tướng Trinh Minh Thế nằm xuống, trong túi không dính một đồng xu, và vợ con ông đang phải sống một cuộc đời đạm bạc, nghèo khổ. Ông ra đi để lại người vợ quê mùa, chất phác, với cái bầu thai sắp sanh chưa biết ngày nào, cùng với một bầy con nhỏ dại còn nheo nhóc. Lúc bấy giờ đứa con trai lớn - tên Nhứt - mới 6 tuổi , kế đó là đứa bé gái tên Thu, rồi một đứa bé trai nhỏ hơn - tên Châu.
Ngày 4-5-1955, đám tang của cố thiếu tướng Trình Minh Thế đả được tổ chức rất trọng thể, một lúc tại hai nơi: Sài Gòn và Tây Ninh, nơi sinh quán của ông, với hàng vạn người tham dự. Ông chết đi đã để lại một danh thơm lưu truyền mãi mãi trong lịch sử đấu tranh đánh đuổi thực dân Pháp, giành độc lập cho xứ sở Việt Nam. Ông chết đi cũng đã để lại nhiều thưông mến trong các tầng lớp đồng bào miền Nam, nhất là dân chúng tỉnh Tây Ninh.